سرطان پروستات چیست؟
غده پروستات غده‌ ای است که تنها در مردان یافت می‌ شود. این غده در زیر مثانه قرار دارد و مایعی به داخل منی ترشح می‌ کند.
سرطان پروستات نوعی بیماری است که در آن سلولهای بدخیم از بافتهای پروستات نشات می گیرد و به طور نامنظم و فزاینده‌ای تکثیر و منجر به افزایش حجم در هر یک از اجزای سلولی غده پروستات می‌شود.

سرطان پروستات دومین سرطان شایع بعد از سرطان ریه در میان مردان است. اطلاعات آماری و علائم بالینی میزان مرگ و میر ناشی از سرطان پروستات مبین سه طیف گسترده روند رشد این بیماری است. سرطان پروستات می‌تواند دارای رشد آهسته بوده و زمانی طولانی تا بروز علائم بالینی آن داشته باشد. در مواردی دیگر تومور به سرعت رشد کرده و تهاجم تومور به بافت‌های دیگر امکانپذیر می شود. در چنین مواردی مدت فاصله زمانی بین شروع بیماری و گسترش دامنه آن بسیار کوتاه است. مابین این دو طیف رشد، تومورهایی وجود دارند که سرعت روند رشد آنها در حد متوسطی است.

سرطان پروستات با نشانه‌های مرتبط با دفع ادرار و یا درد شکم تظاهر می‌کند. این نشانه‌ها با علائم بیماریهای رایجی مانند عفونت و هیتروفی (بزرگی) خوش خیم پروستات (Benign Prostatic Hyperplasia) مشترک است.

علائم هشدار دهنده سرطان پروستات عبارتند از:

ادرار کردن پی در پی یا سخت

جاری شدن ضعیف ادرار

عدم توانایی در ادرار

بی‌ اختیاری ادراری

جریان منقطع و ضعیف ادرار

وجود خون در ادرار

خروج منی همراه با درد

درد مداوم قسمت پائین کمر

سوزش

ناتوانی جنسی

سبب‌شناسی: سرطان‌ زایی پروستات

علت ابتلا به سرطان پروستات هنوز ناشناخته است اما تحقیقات آماری و بالینی، روند بدخیمی بیماری سرطان پروستات را به این عوامل ارتباط می دهد:

سن ‌ـ سرطان پروستات اغلب در افراد سالمند دیده می‌شود و افراد زیر ۵۰ سال به ندرت به آن مبتلا می شوند. مردان بالای ۶۰ سال بیشتر در معرض خطر ابتلاء به سرطان پروستات هستند و باید بیشتر متوجه علائم هشدار دهنده این بیماری باشند.

عوامل ژنتیکی - سابقه ارثی سرطان پروستات عامل مهمی در ابتلا به این سرطان است. وجود سابقه سرطان پروستات بین اعضای نزدیک خانواده از جمله پدر و برادر احتمال ابتلا به این سرطان را افزایش می ‌دهد.

عوامل هورمونی ـ هورمون‌های استروئیدی (تستوسترون و آندروژنها) برای رشد و حفظ و عمل طبیعی آن در مردان بالغ نقش مهمی را ایفا می کند. افزایش میزان ترشح هورمون تستوسترون در خون اغلب موجب تسریع روند بدخیمی سرطان پروستات می شود.

تغذیه - رژیم غذایی دارای اثرات بالقوه ‌ای در پیشگیری و یا پیشتازی ایجاد سرطان پروستات به شمار می رود. مطالعات و تحقیقات علمی ثابت کرده ‌اند که سبزیجات حاوی مقادیر قابل توجهی ویتامین C و E، به خصوص گوجه فرنگی، عاملی محافظتی در مقابل سرطان پروستات تلقی می شوند در حالی که استفاده از مقادیر زیاد چربی حیوانی عامل مستعد کننده و پیشتاز در ایجاد سرطان پروستات شناخته شده است.

مواد شیمیایی - تماس با مواد شیمیایی سرطان‌زا در محیط مانند کادمیم، که در تهیه برخی آلیاژها و باتری کاربرد دارد، عامل مستعد کننده و پیشتاز در ایجاد سرطان پروستات است.

بیماری های مقاربتی - وجود بیماریهای مقاربتی احتمال ابتلاء به سرطان پروستات را افزایش می‌دهد.

الگوهای غربالگر سرطان پروستات

معاینه غده پروستات از طریق معاینه مقعد (Digital rectal examination) از الگوهای غربالگر سرطان پروستات است. در این روش پزشک از داخل مقعد بیمار، غده پروستات را معاینه می ‌کند. وجود سطح خشن و نامنظم بافت از علائم هشدار دهنده سرطان پروستات محسوب می ‌شود.

تومورهای سرطانی آنتی‌ ژن‌های مشخصی را تولید می ‌کنند که ممکن است از طریق آزمایش خون کشف شوند. آنتی ‌ژنی که به طور کامل توسط غده پروستات تولید می ‌شود، آنتی ‌ژن اختصاصی پروستات (Prostate Specific Antigen ,PSA) است. تشخیص سریع سرطان پروستات با اندازه‌ گیری آنتی‌ ژن اختصاصی پروستات از آزمایش های غربالگر این بیماری است. در بیمارانی که مبتلا به سرطان پروستات هستند، مقدار این آنتی ژن در سطح بالاتری است.

البته تنها سطح PSA در آزمایش خون فرد نمایانگر ابتلا به سرطان پروستات نیست. در برخی از موارد عفونت و یا ”بزرگی خوش ‌خیم“ حجم غده پروستات می ‌تواند سبب افزایش میزان PSA در خون شود. از این رو، ترکیب معاینه مقعد توأم با آزمایش تعیین سطح PSA از طریق خون روش دقیق‌تری برای تشخیص سرطان پروستات است و برای اطمینان بیشتر، در مراحل بعدی آزمایشات دیگری مانند تصویرنگاری باز آوای مغناطیسی (MRI)، سونوگرافی (Ultrasound)، توموگرافی کامپیوتری (CT SCAN) و نمونه ‌برداری از غده (Biopsy) نیز انجام می‌گیرد.

تشخیص به موقع بیماری، دست کم ۵ سال بیشتر به زندگی مبتلایان به سرطان پروستات اضافه می‌کند. توصیه می‌شود مردان در سنین بالای ۴۰ سال سالیانه مورد معاینه غده پروستات ازطریق معاینه مقعد قرار گیرند و در سنین بالای ۵۰ سال، هر سال آزمایش آنتی‌ژن مخصوص پروستات را انجام دهند.

درمان سرطان پروستات

با در نظر گرفتن شرایط بیمار ممکن است یک یا ترکیبی از این الگوها تجویز شود:

۱-تحت نظر گرفتن بیماری: در این روش بیمار به طور دقیق تحت نظر پزشک قرار می گیرد، بدون اینکه الگوی درمانی بر روی او اعمال شود. این روش برای بیمارانی تجویز می‌ شود که جراحی برایشان مفید نیست و یا رشد غده سرطانی پروستات آنها بسیار کند و آهسته است و در درازمدت تأثیر سوء بر سلامتی او نخواهد گذاشت.

۲ . -جراحی: برداشتن کامل غده پروستات (پروستکتومی Prostatectomy).

۳-کرایوتراپی (Cryotherapy) : استفاده درمانی از سرمای شدید. در این روش سوند (probe) سونوگرافی به داخل مقعد انداخته می شود تا پزشک تصویر محل مورد نظر را بر روی صفحه ببیند. در این روش پزشک با انداختن سوند درون غده پروستات از طریق شکاف کوچکی بین مقعد و کیسه حاوی بیضه‌‌ ها نیتروژن مایع را به غده پروستات هدایت می‌ کند. نیتروژن مایع در داخل بافت منجر به انجماد بافت و انهدام سلول‌های سرطانی بافت غده پروستات می‌ شود. کرایوتراپی روشی موثر برای درمان مقاطع کوچک ابتلا به سرطان است. احتمال آسیب دیدگی مثانه و التهاب دستگاه تناسلی از عوارض جانبی این روش است.

۴-شیمی درمانی: استفاده از داروهای شیمیایی منجر به انهدام سلولهای سرطانی می ‌شود. عوارض جانبی شیمی درمانی عبارتند از: ریزش موی سر و ابرو، کاهش گلبولهای سفید خون، ضعف سیستم ایمنی و دفاعی بدن، عفونت، احساس درد، خشکی دهان و پوکی استخوان.

۵-رادیوتراپی: از آنجا که تومور ممکن است بافتهای اطراف غده پروستات را در بر گرفته باشد انجام جراحی و برداشتن غده پروستات کافی نیست و هر تظاهری از وجود PSA در آزمایش حاکی از گستردگی تومور است. در چنین وضعیتی الگوهای درمانی وسیع‌ تری مانند رادیوتراپی پی ‌گیری می ‌شود. هدف از رادیوتراپی کنترل رشد سلولهای سرطانی است. تابش اشعه به محل تومور ممکن است به صورت خارجی یا داخلی باشد.

رادیوتراپی خارجی: در این روش بیمار در معرض تشعشع قرار می‌ گیرد. اشعه از چند زاویه مختلف از خارج از بدن به تومور هدایت می ‌شود. این روش کاملا بدون درد است و به مدت ۷ تا ۸ هفته ادامه دارد. ولی بیمار از عوارض جانبی مانند تحریک‌ پذیری مقعد، اسهال و خستگی مفرط ناشی از تابش پرتو گزارش می ‌دهد. اثرات اشعه ممکن است واکنشهای پوستی به صورت التهاب، خارش، سوزش، ترشح یا پوسته پوسته شدن پوست را به دنبال داشته باشد. تهوع، ‌استفراغ، بی‌ اشتهایی و آسیب‌های عروقی و تنفسی می تواند از دیگر عوارض جانبی رادیو تراپی باشد. همچنین رادیوتراپی ممکن است باعث سرکوب سیستم خونساز بدن و کاهش گلبولهای سفید و ضعف سیستم ایمنی بدن و نهایتا بروز عفونت شود.

رادیو تراپی داخلی یا براکی تراپی (Brachy therapy): براکی تراپی برای رساندن مستقیم مقدار زیادی اشعه به ضایعه بدخیم است. در این روش، در اتاق عمل با استفاده از سرنج‌ های نازک مواد یونیزه در بدن بیمار کاشته می‌ شود.

۶-هورمون درمانی : از آنجا که هورمون تستوسترون به رشد سرطان غده پروستات کمک می کند، هدف از هورمون درمانی کاهش هورمون جنسی در بدن است. این روش با به کارگیری داروهای ضد تستوسترون انجام می‌ گیرد و شامل تجویز هورمون استروژن به عنوان قرص است که تاثیر ضد تستوسترون دارد. عوارض جانبی استفاده از قرصهای حاوی استروژن شامل درد در پستان و رشد پستان است که با قطع مصرف قرص‌ ها از بین می ‌رود.

جلوگیری از مرگ و میر ناشی از سرطان پروستات با تشخیص زودرس امکان‌پذیر است. اکنون با اطلاعات و روشهای جدید الگوهای درمانی، برای درصد بالایی از بیماران مبتلا به سرطان پروستات، امکان بهبودی کامل فراهم شده است.

سرطان پستان

مرکز تحقیقات سرطان انستیتو کانسر

سرطان پستان یکی از مهمترین وشایع‏ترین بیماری‏ها در زنان است و دانستن اطلاعات اساسی در این زمینه برای هر زنی اگرچه دچار این بیماری نیز نباشد به دلیل شایع بودن و مهم‏بودن بیماری لازم است. قابل ذکر است که بیشتر توده‏های پستان سرطانی نیستند و درمان سرطان پستان همیشه به برداشتن پستان منتهی نمی‏شود و در مراحل اولیه بیماری با درمان‏های جدید شانس بهبودی واقعی وجود دارد. سرطان پستان شایع‏ترین علت مرگ زنان در محدوده سنی 35تا55 سالگی را تشکیل می‏دهد. در هر سال یک تا دو مورد سرطان پستان در هر1000 زن به طور جدید تشخیص داده می‏شود.
 نسج پستان در مجاورت عضلات اطراف پستان قرار دارد شناخت سیستم لنفاوی پستان از لحاظ تشخیصی و درمانی حائز اهمیت می‏باشد. تومورهای پستان می‏توانند از طریق سیستم لنفاوی گسترش یافته و به تمام بدن راه یابند و درحقیقت سیستم لنفاوی راهی برای ارتباط لنف با عروق می‏باشد خون‏رسانی به قسمت‏های داخلی و مرکزی پستان توسط شاخه‏های شریانی انجام می‏شود پستان دارای سیستم عصب دهی نیز می‏باشد.
علائم بیماری‏های پستان:
شایع‏ترین علامت و شکایت‏های بیماری پستان که یک زن را به مشاوره پزشکی ارجاع می‏دهد احساس توده درپستان، ترشح با خونریزی ازنوک پستان و درد پستان می‏باشد و در صورت مشاهده این علائم وتغییرات باید به پزشک مراجعه نمود اگر چه خیلی از این موارد سرطانی نخواهد بود.
علائمی که ممکن است درسرطان پستان ظاهرشوند:
•توده در پستان( شایع‏ترین علامت)
•تغییر در اندازه یا شکل پستان
•به داخل کشیده شدن یا برگشتن نوک پستان‏ها
•قرمزی وجوش در اطراف نوک پستان
•خون‏ریزی یا ترشح از نوک پستان
•کشیده شدن پوست پستان
•تورم و احساس توده در زیر بغل
•وریدهایی واضح روی پستان
•زخم پوست پستان
•علائم تومورهای ثانوی در جاهای دیگر
•تورم بازو
•درد
شایع‏ترین مسائل پستانی در زنان ، بیماری‏های خوش خیم پستان می باشد:
طبقه‏بندی بیماری‏های خوش‏خیم پستان:
1-آنومالی‏های تکامل طبیعی و برگشت آنها
2- درد، پستانهای توده‏ای
3- توده خوش‏خیم غدد شیری
4- پستان (فیبروآدنوم)
5- کیست‏ها
6- اکتازی داکت ( ترشح مایع زرد و چسبناک)
7- هایپرپلازی این تلیال (رشد زیاد سلول‏های پستان)
8- تومورهای خوش‏خیم دیگر
9- لیپوم (تومور چربی)
10- پاپیلوم داکت ( ترشح مایع زردوخون)
11- التهاب‏ها وعفونت‏ها
12- تومورها
13- اوریون
14- شیردهی
15- کالاکتوسل (نوعی کیست در بارداری)
16- نکروز چربی
17- بیماری‏های مادرزادی
18- نوک پستان‏های فرورفته
19- پستان‏های اضافی، نوک‏های اضافی پستان
20 – بیماری‏های غیرپستانی
21- مشکلات پوستی وکیست‏های سباسه
22- بیماری‏ها واختلالات قفسه سینه
علت وعوامل ایجاد:
تحقیق در زمینه علل سرطان پستان مهم می‏باشد زیرا با یافتن آنها هم درمان و هم پیشگیری ممکن می‏گردد که منجر به شناسایی زنان در معرض خطر و استراتژی‏های پیشگیری وغربالگری برای کشف زودرس بیماری می‏گردد و نتایج بدست آمده قادر است تغییر در فاکتوری‏های محیطی که مسئول ایجاد بیماری شناخته شده‏اند بدهد و تحولی در نوع زندگی زنان ایجاد شود که کاهش ریسک ابتلا به بیماری را در آنان باعث میشود.
فاکتورهای خطر:
1- سابقه سرطان پستان در سمت مقابل
2- سابقه خانوادگی سرطان پستان (بستگان درجه یک)
3- نولی پاریته (نداشتن زایمان)
4- یائسگی بعد از 55 سالگی
5- بالا بودن سن (سن بالاتر از 35 سال)
6- اختلاف جغرافیایی ( جهان غرب)
7- اثرات هورمونی
8- سرطان‏های دیگر
9- رژیم غذایی ( چربی و گوشت)
10- چاقی
11- الکل
12- بیماریهای خوش‏خیم پستان
13- ویروس‏ها
14- تابش اشعه یونیزان
15- نوع بافت پستانی
16- شخصیت ( مضطرب)
17- مصرف استروژن ( داروهای استروژنی)
18- منارک زودرس ( شروع قاعدگی زودتر از موعد)
19- اولین حاملگی بعد از 25 سالگی
 
کشف اولیه و زودرس سرطان پستان:
توموری که باسایز کوچک تشخیص داده می‏شود بیشتر قابل درمان است و شانس بقای عمر را بالا می‏برد. زنان باید هرگونه علائم جدید که در پستانهایشان مشاهده می‏کنند در اسرع وقت به پزشک گزارش نمایند.
پیشگیری:
به استفاده از معیارهایی که بتوان فاکتورهای خطر شناخته شده در توسعه و پیشرفت یک بیماری را تغییر داد پیشگیری اولیه اطلاق می‏گردد. یک شیوه برتر، سعی در پیشگیری از تکامل بیماری است که پیشگیری ثانویه نامیده می‏شود. پیشگیری ثانویه در مورد سرطان پستان عبارت است از غربالگری پستان به منظور کشف و درمان سرطان در اسرع وقت تا خطر انتشار بیماری و مرگ را کاهش دهد.

غربالگری :
غربالگری به این معنی است که درجمعیت زنان سالم، حتی قبل از آن که هرنوع علائمی درپستان تظاهر کند بتوان با انجام آزمایشات و معاینه، تغییرات غیر طبیعی را کشف نمود و تصمیمات لازم را جهت درمان بکار گرفت. روش‏های غربالگری عبارتند از :
1-ماموگرافی سالانه درزنان 40 ساله ومسن‏تر
2-معاینه پستان‏ها توسط زنان به صورت ماهیانه ازسن 20سالگی (بهترین زمان معاینه پس از قاعدگی و پیش از تخمک‏گذاری است یعنی بین پاک شدن  از خونریزی تا14 روز مانده به قاعدگی بعد)
3-معاینه بالینی پستان توسط پزشک در زنان 20 تا40 ساله، هرسه سال و در زنان مسن‏تر از 40 سال ، هرسال
انواع روش‏های درمان:
درمان‏های متفاوتی برای سرطان پستان وجود دارد:
- جراحی
- پرتو درمانی
- درمان کمکی (هورمون درمانی- شیمی درمانی)
1- جراحی:
•جراحی محافظتی پستان:
درمان قطعی پس از صحبت کردن بیمار با پزشک و در نظر گرفتن یک سری از فاکتورها مثل اندازه توده نسبت به اندازة پستان، محل تومور، مرحله و درجة تومور و تمایل بیمار در پذیرفتن درمانهای اضافی به همراه جراحی مشخص می‏گردد.
اغلب تومورهای کوچک که طی برداشتن قسمتی از بافت پستان خارج می‏شوند اثر قابل توجهی روی ظاهر پستان نمی‏گذارند و جای برش پوستی بر پوست جزئی خواهد بود اما در مورد تومورهای بزرگ بخصوص اگر یک قسمت کامل پستان، برداشته شود ممکن است از دست دادن واضح بافت پستان نمایان شود.
برداشتن پستان (ماستکتومی):
ماستکتومی به خارج کردن کامل بافت پستان که در برگیرندة پوست روی پستان همراه با نوک پستان و آرئول (هالة اطراف پستان) نیز می‏باشد، اطلاق می‏گردد.
   تنها در ماستکتومی زیر پوستی می‏باشد که پوست پستان بدون عیب و به صورت دست نخورده روی پستان در حالی که بافت پستان خارج می‏شود می‏ماند.
1-ماستکتومی ساده یا کامل: این عمل شامل برداشتن تمام نسج پستان که به طرف زیر بازو کشیده می‏شود و نوک پستان و هاله و پوست اطراف آن می‏باشد.
2-ماستکتومی نسبتاً وسیع: علاوه بر بافت های پستان که در جریان ماستکتومی ساده برداشته می‏شوند یکی از عضلات جدار قفسة سینه و قسمت‏های کوچک و بزرگ عضلاتی که از زیر بغل می‏گذرند و از دنده‏ها به سمت لبة شانه کشیده می‏شوند، برداشته می‏شوند.
3-ماستکتومی کاملاً وسیع: علاوه بر ماستکتومی نسبتاً وسیع غدد لنفاوی نیز برداشته می‏شود.

•برداشتن غدد لنفاوی:
در حال حاضر عقیده بر این است که درگیری غدد لنفاوی (یعنی درنمونه برداری از غدد سلول سرطانی مشاهده شود) علامتی بر گسترش بیماری در سراسر بدن می باشد. برداشتن جراحی ممکن است که برای بهبود علائم و تسکین آن مفید باشد اما الزاماً اثری در جهت افزایش بهبودی و درمان ندارد.
2-اشعه درمانی (پرتو درمانی)
پرتو درمانی یا درمان تشعشی اغلب پس از جراحی برای سرطان پستان جهت از بین بردن موضعی سلول‏های سرطانی بکار می‏رود که طی آن اشعه به ناحیه ای از پستان تابیده می‏شود و باعث کاهش خطر عود می‏شود.
3-درمان کمکی
هدف از این درمان انهدام سلول‏های سرطانی است که از پستان خارج و در نقاط دیگر بدن انتشار یافته‏اند و هدف از درمان کاهش خطر رشد ثانویه در سایر نقاط بدن می‏باشد که به دو روش صورت می‏گیرد.
•هورمون درمانی
•شیمی درمانی
شیمی درمانی: از داروهای ضد سرطان شیمی درمانی به منظور پیدا کردن و از بین بردن سلول‏های سرطانی در سرتاسر بدن استفاده می شود. این داروها اغلب پس از جراحی سرطان در افراد پرخطر که احتمال انتشار سلول‏های سرطانی به خارج از پستان قبل و بعد از تشخیص تومور می‏رود به کار برده می‏شود. درمان بیشتر در زنان قبل از یائسگی به کار می‏رود بخصوص کسانی‏که تومور مهاجم و یا غدد گرفتار در زیر بغل دارند.
4- تخریب تخمدان‏ها:
تخریب تخمدانها باعث افزایش بقای عمر در 30% موارد و کاهش عود بیماری در 35% موارد می‏شود.
روش‏های درمان سرطان پستان منتشر شده (متاستاتیک)
مواردی که هورمون درمانی به کار می‏رود:
1-بیماری مثبت از لحاظ گیرنده استروژن
2-متاستاز به غدد لنفاوی، پوست، استخوان
3-بیش از 2 سال از پایان درمان کمکی گذشته باشد.
4-پیشرفت بیماری بعد از مصرف داروهای رده اول و دوم شیمی درمانی
انهدام تخمدان در زنان قبل از یائسگی با تاموکسیفن و در زنان یائسه با داروهای دیگر شیمی درمانی انجام می‏شود.

اثرات جانبی روش های درمان:
•اثرات جانبی جراحی‏های سرطان پوستان:
 معمولاً متعاقب جراحی مشکلات و عوارضی دراطراف ناحیة برش جراحی شامل کوفتگی، عفونت زخم، تورم و عدم بهبود سریع اسکار مشاهده می‏شود. اگر بیمار حوالی زمان جراحی تحت شیمی درمانی قرار بگیرد معمولاً عفونت زخم تا چندین هفته به طول می‏کشد.
در تمام اشکال ماستکتومی درجاتی از ضعف حرکات شانه وجود دارد که پس از عمل جراحی با ورزش بهبود می‏یابد. تورم بازو در اثر تجمع مایع لنف جائی که غدد لنفاوی و عروق لنفاوی برداشته می شوند با دچار ضایعه می شوند می‏تواند درد زیادی ایجاد کند و نیاز به درمان دارد (این موارد کمتر شایع هستند). گاهی اوقات اختلالاتی در اعصاب دو عضله زیر بازو در جریان جراحی وسیع ایجاد می‏شود که منجر به عدم تعادل و پرش شانه می‏شود.(این موارد نادر است)
 
• اثرات جانبی پرتو درمانی:
1-نیاز به مراجعات منظم و مکرر به بیمارستان خسارتی برای بیمار محسوب می‏شود و ناراحتی که متعاقب این روند حاصل می‏شود منجر به خستگی مفرط بیمار می‏گردد.
2-احساس بیماری و حالت تهوع
3-حساسیت پوستی
4-تیرگی پوست و خارش وسوزش
5- سرفه‏های خشک و تنگی نفس
پیشگیری از این عارضه: اغلب ایده خوبیست  که برای این بیماران پس از برگشت از بیمارستان استراحتی ترتیب داده شود تا حتی‏الامکان از حالت دستپاچگی و خستگی آنها ممانعت به عمل آید.
• اثرات جانبی شیمی درمانی:
ممکن است بعضی از داروها به سلول‏های سالم بدن نیز صدمه بزنند پس باید. پس از هر دوره درمان فرصتی جهت بازگشت به حالت طبیعی به شخص داده شود که معمولاً این زمان در نظرگرفته میشود.
یک آزمایش خون قبل از هر دوره درمان جهت کنترل سطوح سلولهای سفید خون انجام می شود، تا مقاومت بدن در مقابل عفونت تعیین شود و تحت تاثیر آن قرار نگرفته باشد.
عوارض جانبی دیگر: خستگی ،تهوع، ریزش موی سر، زخم‏های دهانی ،بی‏اشتهایی، اسهال و با ترکیبی از اینها، توقف قاعدگی ، نازایی
پیشگیری: شستشوی دهان، ضد استفراغ ، کلاه گیس
درمان شیمی درمانی باعث 28% کاهش عود و16% کاهش میزان مرگ سالیانه می‏شود.

مسـدود شدن رگ های خـونی قلب می تواند مانع گردش خون در قلب شود. این امر مـی توانـد منـجر به لخته شدن خون در شرائین قلب شود و سکته ی قلبی در فـرد بـوجود آیـد. هـمچنین بـه این عارضه myocardial infraction یا MI نیز اطلاق می شود.


اگر کمک های پزشکی سر موقع به فرد نرسد، به ماهیچه هـای قلبـی لطـمه های جـبران نـاپذیری خـواهد رسیـد؛ و متاسفانه اکثر افراد در بیشتر مواقع هیچ گونه توجهی به علائم آن نمی کنند.


نشانه های بیماری قلبی چیست؟


پزشکان انجمن سلامت امریکا و سایر متخصصان پزشکی بر این باورند که در یک چنین شرایطی یکی از این علائم در بیمار بروز می کند:


- فشار غیر قابل تحمل، احساس سیری، فشردگی و درد در قفسه ی سینه بیش از چند دقیقه.


- دردی که از ناحیه ی قفسه ی سینه به شانه ها کشیده می شود و در گردن و بازوها نیز ادامه پیدا می کند. درد می تواند ملایم تا شدید باشد. ممکن است احساسی نظیر فشار، گرفتگی، تنگی نفس و سوزش همراه باشد. درد ممکن است در قفسه ی سینه، بالای شکم، گردن، چانه، و داخل بازوها و شانه ها باشد.



- قفسه سینه احساس ناراحتی شدید می کند، احساس غش کردن به فرد دست می دهد، تعرق زیاد می شود، حالت تهوع در او ایجاد شده و نفس ها کوتاه کوتاه و بریده بریده می شوند.
اضطراب، حالت ناآرامی و عصبانیت، سرد شدن بدن، و بدن عرق کرده، رنگ پریدگی، و زرد شدن بدن از جمله دیگر علائم این بیماری می باشند.


البته باید توجه داشت که در یک حمله ی قلبی کلیه ی علائم همراه با هم در فرد ظاهر نمی شوند. گاهی اوقات برخی از این علائم در مرحله ای خاص ایجاد شده، سپس از بین می روند، و مجدداً در فرد ایجاد می شوند؛ اما اگر متوجه حتی یکی از این علائم شدید باید به سرعت درخواست کمک کنید. زمانیکه یکی از این علائم را در خود و یا دیگران مشاهده کردید به هیچ وجه معطل نکنید و فوراً با مرکز فوریت های پزشکی تماس بگیرید. در صورتی که بیمار نبض نداشت و نفس نمی کشید باید فوراً با اورژانس تماس گرفته و با CPR (باز جان بخشی به قلب و ریه) فرد مورد نظر را احیا نمایید.


پزشکان چگونه می توانند احتمال حمله ی قلبی را تشخیص دهند

پزشکان از روی آزمایش های متعددی که از بیمار به عمل می آورند به راحتی قادرند تا احتمال وقوع حمله ی قلبی را در فرد پیش بینی نمایند. پزشکان در اینصورت میتوانند:


تاریخچه سلامت بیمار را به طور کامل مرور می کنند، و به او آزمایش های مختلف می دهند.

با استفاده از دستگاه ثبت ضربان قلب (EKG) می توانند هر گونه ناهنجاری که به واسطه ی آسیب به قلب ایجاد شده است را متوجه شوند. از آزمایش خون استفاده می شود تا اگر سطح آنزیمی در خون حد نرمال خود را از دست داده بود، به سرعت شناسایی شود.


درد قفسه سینه که مربوط به ناراحتی قلبی است به چه شکل است؟


اگر شما از درد سینه رنج می برید، به ویژه در زمان ورزش کردن باید به این فکر بیفتید که آیا این درد ارتباطی به ناراحتی قلبی دارد یا خیر. درد ماهیچه های قلب یکی از ابتدایی ترین علائم انسداد شرائین قلبی است که دلیل اکثر سکته های قلبی نیز همین امر می باشد.


در حالیکه هیچ تستی وجود ندارد که بتواند به طور 100% مشخص کند که درد قفسه سینه مربوط به ناراحتی قلبی می شود یا خیر، اما با این وجود دردی که به قلب مربوط باشد، دارای شکل خاصی است. این درد بسیار تند و شدید و غیر قابل تحمل است، مثل آن است که چاقویی در قفسه ی سینه فرو کرده و آن را در بیاوریم. در این حالت به فرد احساس سنگینی، فشار، تنگی و درد شدیدی دست می دهد. این علائم معمولاً با بریدگی و کوتاه شدگی نفس همراه است. البته این درد زمانی که شما دست از کار کشیده و استراحت کنید، از بین رفته و از شدت آن نیز کاسته می شود.


حمله ی قلبی ممکن است در ابتدا آنقدرها که فکر می کنید دردناک نباشد و به راحتی به بیمار اجازه می دهد که 5 تا 6 ساعت پس از ایجاد حمله به زندگی عادی خود ادامه دهد. پس از گذشت یک چنین زمانی به قلب بیمار آسیب های برگشت ناپذیری وارد خواهد آمد.


ماهیچه های قلبی به این دلیل دچار آسیب می شوند که نمی توانند به اندازه ی کافی اکسیژن جذب کنند. حمله ی قلبی به سادگی تنها به دلیل عدم رسیدن اکسیژن به مناطق مختلف قلب ایجاد شده و تمام بخش های قلب در کمبود اکسیژن به سر خواهند برد . اگر انسداد ایجاد شده در رگ های خونی قلب به سرعت از میان برود (در همان ساعات اولیه ی گرفتگی) آسیب های ایجاد شده به پایین ترین میزان خود کاهش پیدا می کند.


این امر اهمیت کمک های سریع پزشکی را بیش از پیش برای بیماران روشن می کند. در 90% موارد دردهای شدید که در قفسه ی سینه ایجاد شده و احساس درد و فشار شدیدی به آن وارد می شود، به عنوان نشانه ای از حمله ی قلبی شناخته میشود. حتی اگر این درد به مرور کاهش پیدا کرد و ناپدید شد، به هر حال گرفتگی رگ خونی وجود دارد و ممکن است که به مرور زمان بدتر شده و ناراحتی های بسیار زیادی را برای فرد به همراه داشته باشد.


بی توجهی به چنین دردهایی تنها به این خاطر که بیش از اندازه شدید و غیر قابل تحمل نیستند و یا تنها به این دلیل که خود به خود از بین می روند، بدترین کار ممکن است. این امر به شما می گوید که ممکن است در شرایطی قرار بگیرید که برایتان مرگ آور است. در زمان بروز یک چنین شرایطی باید حواس خود را جمع کرده و فوراً مشکل خود را با یک متخصص قلب و عروق در میان بگذارید.


ممکن است بدون هیچ عارضه ای دچار حمله ی قلبی شوید :


محققان جهانی که برروی سکته قلبی مشغول تحقیق و پژوهش هستند، اخیراً به این نکته دست پیدا کرده اند که تقریباً از هر 4 حمله ی قلبی یکی از آنها فاقد هر گونه علامت هشداری است و اگر هم نشانه ای باشد تنها در همان لحظه ی بروز حمله خود را آشکار می سازد.


به این نوع بیماری های قلبی سکته ی خاموش اطلاق می شود و به دلیل کم خونی های موقتی پدید می آیند. در واقع نوعی کمبود اکسیژن مزمن در قلب است که سبب می شود خون نتواند مواد غذایی لازم را برای لحظه ای خاص به عضلات قلب برساند. این امر بیمار را در شرایط بدی قرار داده و ریسک مرگ در آن تا حد بسیار زیادی در مقایسه با حمله های قلبی دیگر بالا است.


دلیل ایجاد کم خونی موقتی (ایسکمی) یا سکته ی خاموش همیشه تصلب شرائین است. به این ترتیب که نوعی گرفتگی در رگ های خونی قلب ایجاد می شود و این گرفتگی به مرور زمان بیشتر و بیشتر شده و به واسطه ی جمع شدن کلسترول در رگ راه جریان خون را به طور کلی مسدود می کند. در بیشتر موارد این تقلیل ناگهانی در گردش خون که مانع می شود تا خون، مواد غذایی و اکسیژن کافی را به ماهیچه های قلبی برساند، سبب ایجاد گرفتگی و از کار افتادگی عضلات قلب می شود؛ اما به طور حتم در 25 تا 30 درصد از بیمارانی که دچار حمله ی قلبی می شوند، هیچ گونه علامتی به این منظور که این مسدودیت به مرور زمان بوجود آمده، دیده نمی شود. در مطالعات فرامینگهام که بر روی 400 مرد امریکایی بالای 40 سال انجام شده است، پژوهشگران به این نتیجه دست پیدا کردند که در 25 % موارد بیماران تا زمانی که از آنها نوار قلبی گرفته نشده بود، به هیچ وجه متوجه این امر نشده بودند که دچار عارضه ی سکته ی قلبی شده اند.


البته عدم وجود درد در افراد بدان معنا نیست که هیچ آسیبی نیز به قلب آنها وارد نشده است. قلب این توانایی را دارد که با آسیب هایی که به آن وارد می شود مداوا کند، سیستم عملکرد قلب به گونه ای است که گاهی اوقات مشکلاتی را که در اثر حمله قلبی وارد می شود را نادیده گرفته و سعی می کند تا نیازهای بدن را مرتفع سازد، اما یک کم خونی موضعی دیگر و یا یک حمله ی قلبی دیگر حتی اگر شدید هم نباشد و در پایین ترین میزان خود باشد می تواند برای فرد مرگ را به همراه داشته باشد چراکه قلب مانند گذشته توانایی رویارویی با آن را ندارد. حتی کسانی که از حمله ی قلبی بعدی نیز جان سالم به در می برند، دچار فلج ماهیچه های قلبی، و یا بی نظمی دائمی ضربان خواهند شد.


هیچ وقت نمی توان به طور حتم پیش بینی کرد که فردی در معرض ایسکمی قرار دارد و یا دچار حمله ی قلبی خاموش خواهد شد؛ اما آمار و ارقام حاکی از این امر هستند که هر چقدر فاکتورهای ریسک برای انسداد رگ های خونی قلب بالاتر باشد، احتمال ایجاد سکته ی خاموش نیز به مثابه آن افزایش پیدا خواهد کرد. البته در این میان فاکتورهای ریسک به دو بخش تقسیم می شوند، یکی آن دسته ای که شما هیچ گونه کنترلی بر روی آن ندارید و شامل مواردی به شرح ذیل می باشند: سن، جنیست، پیش زمنیه های ژنتیکی، و بخش دیگر شامل مواردی است که شما بر روی آنها کنترل دارید و شامل: دیابت، فشار خون، کلسترول بالا، مصرف دخانیات، و چاقی و کم تحرکی می باشند.


اگر شما مردی بالای 50 سال هستید که سیگار می کشد و یا خانمی هستید که در مرحله ی یائسگی قرار گرفته و برای مدت زمانی بیش از 10 سال مرض قند داشته و کلسترول خونتان نیز بالا می باشد، حتماً باید به پزشک قلب و عروق مراجعه کرده و تحت اسکن قلب قرا بگیرید تا احتمال ایجاد سکته قلبی در بدنتان تخمین زده شود و پیش از وقوع حادثه از ایجاد آن جلوگیری بعمل آید.


آزمایش های قلبی که برای تشخیص احتمال بروز ایسکمی هستند شامل: تاریخچه پزشکی، تست های فیزیکی، و آزمایش فشار سنجی قلب است. آزمایش نهایی به این شرح است که فرد باید بر روی ترد میل راه برود و روند عملکرد قلب او ثبت شود.


این یکی از راههای بدون درد، ساده و کم هزینه است که شما را آگاه می کند که آیا ضربان های قلب شما با صدای تیک تیک بمب انسداد شرائین همراه هستند یا خیر.

مژده                                                               مژده

در گروه اطلاعات پزشکی عضو شوید و اخبار و اطلاعات پزشکی اطلاعات بیماری ها بیماری های خاص و... رابه صورت مستقیم در ایمیل خود دریافت کنید در صورت عضویت در گروه عضو رسمی وبلاگ شده و میتوانید عضو گروه نویسندگان وبلاگ باشید.            با تشکر

آدرس عضویت در گروه اطلاعات پزشکی:

http://health.groups.yahoo.com/group/medicineinformation/join

با نوجوانان چگونه رفتار کنیم

پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: به شما سفارش می کنم که نسبت به نوجوانان نیکی کنید زیرا آنها نازک دل هستند.

نوجوانی یکی از بحرانی ترین دوران های زندگی فرد است. نوجوان از مرز کودکی گذشته و وارد مرحله نوینی شده که درزندگی او منحصر به فرد است زیرا درعبور از مرحله کودکی به مرحله نوجوانی بایستی از صخره های لغزان نوجوانی گذشت و تحولات گوناگون در این مرحله نیز حاکی از حساسیت آن است.

نوجوانی ، دوران رشد و تکامل جسمانی ، فکری، عاطفی، معنوی و اجتماعی است. ورود به دوره نوجوانی فرد را با مشکلات فراوانی دست به گریبان می سازد و درجامعه ما که بیشترین جمعیت آن نوجوانان هستند مسلما نمی توان این جمعیت فعال را نادیده گرفت. پس لازم است که والدین و مسئولین با مشکلات نوجوانان آشنا شوند تا بتوانند با آنها رفتاری درست داشته باشند.

نوجوان

نوجوانی دوره ای از زندگی فرد را تشکیل می دهد که حد فاصل پایان دوره میانسالی کودکی و آغاز بزرگسالی است. نوجوان به علت پایگاه مبهم خویش (یعنی نه کودک و نه بزرگسال) اغلب خود را با کودکان کم سن و سال تر در خانواده ، با والدین و معلمان و دیگر اعضای جامعه خود در تعارض عاطفی می یابد. او می خواهد دیگران بدانند که بزرگ شده است ولی احساس می کند که دیگران او را کاملاً درک نمی کنند و حتی مسئولیت کافی به او نمی دهند. نوجوانان درمقابل عقاید و نظرات همسالان خویش حساسیت خاصی دارند. به طوری که به داوری و قضاوت آنان بیش از بزرگسالان ارج و ارزش می نهند.

ویژگیهای دوره نوجوانی

1 – آهنگ رشد جسمی سریعتر می شود و کودکِ دوره پرجنب و جوش قبل را به جوانی خستگی ناپذیر بدل می سازد.

2 – از لحاظ رشد عقلی، کودک مراحل مختلفی را پشت سر گذاشته و در آستانه تفکر انتزاعی قرار می گیرد.

3 – تنوع خوی و خصلت با وضوح هرچه تمام تر آشکار می شود.

4 – رقابت با خود و رقابت با دیگران را تکمیل می سازد.

5 – نوجوان تقریباً از همه کسانی که اکنون در زندگی او مقامی داشته اند سلب اعتماد کرده، بی حوصله و یاغی می شود.

6 – استعدادهای خاص به تدریج بروز می کند و تفاوتهای فردی آشکار می شود.

7 – برای نوجوان سئوالات متعددی مطرح می شود و در همان حال جوابهای دیگران کمتر او را قانع می کند.

8 – دوره وابستگی به سر آمده و ، نوجوان می خواهد زندگی مستقل خود را پایه ریزی کند.

ماهیت مشکل نوجوان

نوجوانان معمولاً دارای مشکلات ویژه ای هستند که در دوران کودکی کمتر در آنان مشاهده می شود، ماهیت این مشکلات نیز به نحوی با مشکلات بزرگسالی متفاوت است.

دوره نوجوانی اغلب به عنوان دوره مشکل ، غیر قابل پیش بینی تعریف شده است . دراین دوران مشکلات نوجوانان به دوشکل کلی نمایان می شود ، مشکلاتی که نوجوانان از دوران کودکی در رفع آن کوشش داشته و هیچ وقت در حل آنها موفق نبوده است و مشکلات ویژه که قسمت عمده آنها دررابطه با مرحله رشد او کاملاً طبیعی به نظر می رسد.

ماهیت مشکلات نوجوانان

مطالعات علمی نشان می دهد ، دوره نوجوانی دارای مشکلات بسیاری است که باید به شیوه ای رضایت بخش، هم برای نوجوان و هم برای گروه اجتماعی او حل و فصل شود. نوجوانی برای خود فرد نیز مشکل ساز است ، زیرا نوجوان با نقش جدید خود در زندگی، کاملاً سازگاری نیافته و در نتیجه اغلب سردرگم، نامطمئن مضطرب است. مهمترین این مشکلات عبارتند از :

اختلال در تصویر بدنی، بحران هویت ( خودشناسی ) ، مشکل اجتماعی نشدن، مسئله روانی، ترس، نگرانی، خشم، عصبانیت، احساس حقارت، تعارض، اضطراب، دشواریهای تحصیلی و اعتیاد.

راه حل و توصیه ها

همانطورکه برای هر مشکلی راه حل خاصی وجود دارد ، برای مشکلات نوجوانان نیز راه حلهای مختلفی وجود دارد. اگر خانواده ها به مقوله ی خود ارزشمندی یا عزت نفس نوجوانان بها دهند خیلی از مشکلات و اختلالات رفتاری فرزندان خود را حل کرده و در شکل گیری شخصیت آنها تأثیر می گذارند.

1 – در برخورد با نوجوانان ، ملایم و منطقی باشید.

2 – هیچگاه نظرات خود را به نوجوانان ، تحمیل نکنید.

3 – تجارب موفقیت آمیز نوجوانان را افزایش دهید.

4 – نوجوانان خود را با الگوهای رفتاری مطلوب آشنا کنید.

5 – نسبت به احساسات و عواطف نوجوانان خود بی تفاوت نباشید.

6 – توجه داشته باشید که مشاجرات لفظی درخانه (میان پدر و مادر) ، در روحیه یا رفتار نوجوان منعکس می شود.

7 – به بهانه ی گفتگو با نوجوانان ، اهداف خود را به آنها القا نکنیم.

8 – تحملِ نوجوان را برای مواجه شدن با ناکامی های اجتماعی افزایش دهید.

9 – برای  پرکردن اوقات فراغت نوجوانان ، اهمیت بسیاری قائل شوید.

از سقراط پرسیدند چرا بیشتر با جوانان مجالست و هم نشینی می کند؟ پاسخ داد که شاخه هاینازک و تَر را می توان راست کرد ولی چوبهای سخت که طراوت آنها رفته باشد به استقامتنگراید .

منبع تبیان

از بازدید شما از وبلاگ اطلاعات پزشکی متشکریم لطفا برای بهتر شدن مطالب وبلاگ نظر بدهید در صورتی که مایل به دریافت اطلاعاتی در مورد بیماری خاصی هستید نام بیماری را در قسمت نظرات قید کنید یا با ایمیل زیر تماس بگیرید. با تشکر

hamidreza162@yahoo.com

لوپوس چیست؟

مقاله ی کامل درباره ی بیماری لوپوس در ادامه ی مطلب

آیا غذایی وجود دارد که حافظه ما را تقویت کند؟

بسیاری از ما، به‌خصوص دانش‌آموزان، دانشجویان و خلاصه افرادی که به نحوی با امر یادگیری درگیرند، همیشه‌این علامت سوال را در ذهن دارند و کنجکاوند که بدانند چه چیزی باید بخورند تا حافظه‌شان تقویت شود. این مقاله سعی کرده است تا تحقیقاتی را که در این زمینه انجام شده است، به زبانی ساده برای شما شرح دهد تا خود در این‌باره قضاوت کنید.

در حقیقت این سوال جالب، بسیاری از محققان و دانشمندان را هم به مطالعه و تحقیق واداشته است و بر پایه‌این مطالعات، یافته‌های فراوانی مبنی بر وجود ارتباط میان رژیم غذایی و حافظه به دست آمده است. با وجود آنکه بیشتر این تحقیقات بر پایه‌ کمبودهای تغذیه‌ای بیماری آلزایمر و از دست‌دهی حافظه‌ مرتبط با سن است ولی مدارک علمی‌بسیاری نیز نشان می‌دهند که غذاهایی وجود دارند که با خوردن آنها حافظه فرد بالغ سالم نیز تقویت خواهد شد.

پیش از آنکه نظری به‌ این یافته‌ها بیندازیم، باید به دو نقطه ضعف آنها اشاره کرده و آنها را به ذهن بسپاریم. اول اینکه این مطالعات روی حیوانات انجام شده، بنابراین نمی‌توانیم ادعا کنیم که‌این اطلاعات به‌طور کامل منطبق بر بشر است و دوم آنکه حافظه چیزی نیست که به راحتی بتوانیم آن را اندازه‌گیری کرده و میزان تقویتش را بسنجیم. حال با این مقدمه نظری بر این تحقیقات و یافته‌ها می‌اندازیم:

·چند مطالعه علمی‌معتبر نشان داده‌اند که دریافت کربوهیدرات از منابع غذایی که فیبر بالا ولی  شکر یا آرد تصفیه شده کمتری دارند، با بهبود سطح حافظه در ارتباط است. همان‌طور که می‌دانید، غذاهای غنی از فیبر به مدت طولانی‌تری در دستگاه گوارش باقی می‌مانند (برعکس غذاهای حاوی قندهای ساده‌ای مانند شکر و یا آردهای تصفیه شده) و سبب افزایش سریع قند خون نمی‌شوند و قند خون را به مدت بیشتری بالا نگه می‌دارند که ‌این خود سبب عملکرد مناسب‌تر مغز می‌شود.

·براساس مطالعات، خوردن صبحانه‌ای حاوی غذاهای پروتئینی (تخم مرغ، گوشت، لبنیات، حبوبات) و غذاهای نشاسته‌ای پرفیبر (نان‌های تهیه شده از گندم کامل یا غلات پر فیبر) می‌تواند موجب تقویت حافظه و افزایش میزان توجه و دقت فرد شود. همچنین تحقیقات نشان داده‌اند که کولینی که در تخم مرغ وجود دارد، ممکن است برای تولید نروترنسمیتر استیل کولین سودمند باشد. سطوح پایین استیل کولین با بیماری آلزایمر مرتبط است، بنابراین توجه به‌این نکته شاید بتواند روند از دست‌دهی حافظه مرتبط با سن را به تأخیر بیندازد.

·در مطالعه‌ای که روی 70 سگ پا کوتاه انجام شد، دانشمندان متوجه شدند سگ‌های مسنتر که به مدت چند سال از یک رژیم غذایی غنی از مواد آنتی‌اکسیدانی استفاده کرده بودند، عملکرد بسیاری بهتری نسبت به هم‌نوعان جوان خود در آزمون‌ها و یادگیری مهارت‌های جدید داشتند. با وجود اینکه تحقیقات برای اثبات این فرضیه روی بشر هنوز هم ادامه دارد اما دلیلی برای منتظر ماندن ما وجود ندارد. پس به هرم راهنمای غذایی مراجعه و بررسی کنید که به چه مقدار از میوه‌ها و سبزی‌ها که منابع غنی از مواد آنتی‌اکسیدانی هستند نیاز دارید.

·درحالی که مزایای بسیار زیاد اسیدهای چرب امگا 3 برای سلامت انسان ثابت شده است ولی مطالعات روی آنها همچنان ادامه دارد و به تازگی نیز تحقیقات بسیاری برای اثبات نقش این چربی‌ها در پیشگیری از زوال عقل و از دست دادن حافظه در دست انجام است. بهترین منابع اسیدهای چرب امگا 3 : ماهی‌های پرچرب مانند سالمون، ماکرل، قزل آلا، شاه ماهی، ساردین، تن آلباکور و از گیاهان روغن‌های دانه کتان، کانولا، لوبیای سویا و گردو است. پس برای تقویت حافظه خود بهای بیشتری به ماهی در رژیم غذایی خود بدهید.

·60 درصد بدن و تقریبا 75 درصد مغز ما از آب تشکیل شده است، بنابراین پر واضح است که آب روی سلامت ما نقش بسیار مهمی‌ دارد. با اینکه هیچ تحقیقی مبنی بر اینکه نوشیدن آب حافظه را تقویت می‌کند، انجام نشده است ولی می‌دانید که حتی یک کم آبی جزیی نیز به گیجی و اختلال در حافظه منجر می‌شود. به عبارت دیگر، برای نوشیدن آب درنگ نکنید.

در خاتمه باید بگوییم که تمامی ‌این تحقیقات از آنچه هرم راهنمای‌های غذایی به ما توصیه می‌کند، حمایت می‌کنند: رژیم غذایی متعادل با مقدار زیاد میوه و سبزی، پرفیبر که از مقدار زیادی آرد تصفیه شده یا شکر تهیه نشده باشد و مصرف چربی‌های غنی از امگا 3 به جای چربی‌های غنی از اسیدهای چرب اشباع و ترانس.

پس می‌بینید که تقویت ذهن را هم می‌توانیم به منافع داشتن رژیم غذایی متعادل و متنوع اضافه کنیم.